Kio estas pri-ismo?



Pri-ismo temas pri tro multa uzo de afiksecaj prepozicioj. Per si mem afiksecaj prepozicioj estas parto de la norma E-o.

Ekzempe:

  • al: alveni
  • antaŭ: antaŭpagi
  • el: ellabori
  • en: enhavi
  • inter: internacia
  • kun: kunlabori
  • sen: senfina

Pri-ismo koncernas super ĉio verbojn. Normale ”pri-” kunmetita kun verbo signifas, ke la kunmetita verbo havas komplementon de pli granda amplekso ol tiu de la simpla transitiva verbo.

  • priplanti ĝardenon, sed planti rozojn
  • priĵeti iun per ŝtonoj, sed ĵeti ŝtonojn
  • priserĉi homon, sed serĉi ies monon

Afikseca ”pri-” povas ankaŭ signifi, ke la kunmetita verbo havas diferencan sencon de la simpla per tio, ke ĝi aludas konformecon al aludita celo.

  • prirespondi ion = doni garantion pri
  • pritrakti ion = raporti pri

La problemo estas, ke kelkaj homoj ne limigas ĉi tiun uzon per tiuj du kazoj (”pli granda amplekso” kaj ”diferenca senco”), sed rigardas, ke oni pli malpli ĉiam povas konstrui verbojn kun afiksecaj prepozicioj.

Ri donis al mi ringon → Ri aldonis min je ringo aŭ Ri pridonis min je ringo.

Oni nomas ĉi tiun uzon pri-ismo, ĉar la plej ofte misuzata prepozicio estas ”pri”. Laŭ mi evitu la pri-ismon!

0
0
15.4.2019